Vraag je 'vlie­gen' aan Google, dan krijg je niet van al­les over 'in de lucht voort­be­we­gen', maar ook die las­ti­ge in­sec­ten er­bij kado. Zo'n weinig pre­cies re­sul­taat is te­ voor­ko­men door aan de tekst­bron­nen ('do­cu­men­ten') een be­paal­de struc­tuur te­ ge­ven, en daar bij het zoe­ken ge­bruik van te­ ma­ken. Geef je bij­voor­beeld in de struc­tuur van een do­cu­ment aan dat iets een merk­naam is, en be­trek je dit mee in de zoek­op­dracht, dan ver­schij­nen al­leen merk­na­men in het re­sul­taat. Zie je 'Maggi', dan is dat ze­ker we­ten niet het soep-­aroma van een an­der merk.
Het punt is wel, hoe geef je als eind­ge­brui­ker zo'n ge­struc­tu­reer­de zoek­op­dracht op? Dit ver­on­der­stelt ten­min­ste ken­nis van de documentstructuur. In de prak­tijk zie je gra­fi­sche in­ter­fa­ces, die het for­mu­le­ren van de zoek­op­dracht moe­ten ver­een­vou­di­gen. Een an­de­re op­los­sing is een spe­ci­fie­ke zoek­taal, al­leen voor ex­perts toe­gan­ke­lijk. In zijn af­stu­deer­on­der­zoek (2009) heeft Rob Bak­ker zich tot doel ge­steld een gra­fi­sche query in­ter­fa­ce te­ ma­ken die voor 'ge­wo­ne' eind­ge­brui­kers toe­gan­ke­lijk is, ge­brui­kers zon­der spe­ci­fie­ke document- en informatica-kennis, maar wel met de no­di­ge be­roeps­ma­ti­ge ach­ter­grond­ken­nis. De nieu­we inter­face is on­der­deel van een online om­ge­ving waar­in ge­brui­kers ge­za­men­lijk ken­nis kun­nen cre­ë­ren en dis­se­mi­ne­ren. Het laat­ste op ba­sis van de z.g. 'evidence-based practice (EBP)', mo­men­teel toe­ge­past bij ge­nees­kun­de, dier­ge­nees­kun­de en far­ma­cie. Het af­stu­deer­on­der­zoek om­vat daar­mee het vol­le­di­ge (lo­gi­sche en tech­ni­sche) ont­werp van de­ze om­ge­ving. Wat is EBP? Er be­staat veel on­der­zoek m.b.t. de werking van me­di­cij­nen en be­han­del­wij­zen. Over één on­der­werp kun je dan ook meer­de­re re­sul­ta­ten vin­den. Bij evidence-based medicine wordt ge­bruik ge­maakt van het best be­schik­ba­re be­wijs. Hier­voor wor­den me­ta-­ana­ly­ses uit­ge­voerd, zo­als door de 'Cochrane collaboration'. Dit in­sti­tuut pu­bli­ceert reviews waar­voor eerst al­le we­ten­schap­pe­lijke on­der­zoe­ken wor­den op­ge­spoord die ooit over het pro­bleem ge­pu­bli­ceerd zijn, kri­tisch wor­den be­ke­ken op de va­li­di­teit van de on­der­zoeks­me­tho­de, en ver­vol­gens ver­ge­lij­ken­der­wij­ze in beeld wor­den ge­bracht. Een be­han­de­lend arts kan nu zijn ei­gen er­va­ring en ex­per­ti­se com­bi­ne­ren met het best be­schik­ba­re be­wijs. Rob moet voor zijn on­der­zoek een heel sca­la aan ac­ti­vi­tei­ten uit­voe­ren, vaak ty­pe­rend voor in­for­ma­tie­kun­dig on­der­zoek: vrijwel al­le 'in­vals­hoe­ken' ko­men aan bod. Grof ge­zegd door­loopt hij drie gro­te fa­ses. Al­ler­eerst moet er veel ge­a­na­ly­seerd en ont­wor­pen wor­den, ten twee­de moe­ten die ont­wer­pen ge­re­a­li­seerd wor­den en ten­slot­te moe­ten er tes­ten en eva­lu­a­ties plaats­vin­den. Dat is niet 1-2-3-klaar, want tes­ten en eva­lu­a­ties kun­nen tot ge­volg heb­ben dat er bij­stel­lin­gen in het ont­werp/uit­voe­ring moe­ten plaats­vin­den, die dan ook weer ge­test en ge­ë­va­lu­eerd wor­den.
Voor de ana­ly­se van de 'collaboraty' en 'repository' wor­den eerst de hui­di­ge werkwijzen in kaart ge­bracht en ver­taald naar het nieu­we sys­teem. Welke rol­len zijn er? Reviewer, au­teur en ge­brui­ker, maar ook de ad­mi­ni­stra­tor en mo­de­ra­tor. Welke ta­ken voe­ren de­ze al­le­maal uit? Hoe is de work­flow hier tus­sen? Welke ken­mer­ken heb­ben do­cu­men­ten? Welke eisen wor­den hier­aan ge­steld? Voor de do­cu­ment­struc­tuur moet een ont­werp (XML gram­ma­ti­ca) ge­maakt wor­den. Uit al de­ze ge­ge­vens ko­men de re­quire­ments naar vo­ren, welke heel pre­cies en vol­le­dig wor­den ge­no­teerd, o.a. m.b.v. sche­ma­tech­nie­ken. Wan­neer al­le requirements m.b.t. pu­bli­ce­ren, in­voe­ren, op­slaan etc. be­kend zijn, kun­nen de func­ti­o­ne­le spe­ci­fi­ca­ties ge­for­mu­leerd wor­den, op ba­sis waar­van het tech­ni­sche ont­werp plaats vindt. Daar­na vol­gen bou­wen (pro­gram­me­ren, deels in wer­ken­de pro­to­ty­pes). Hier­on­der valt ook het aan­ma­ken van test­do­cu­men­ten (in dit ge­val o.b.v. be­staan­de critical reviews), want an­ders kan er niet ge­ë­va­lu­eerd wor­den! Voor het ont­werp van de ge­wens­te query in­ter­fa­ce is ui­ter­aard eerst ge­ke­ken naar de be­staan­de mo­ge­lijk­he­den (Cochrane, PubMed, BestBets) en zijn de­ze ge­ë­va­lu­eerd, zoveel mo­ge­lijk on­der­bouwd door we­ten­schap­pe­lijke li­te­ra­tuur. Voor het nieu­we ont­werp wor­den hy­po­the­ses ge­for­mu­leerd. En ten­slot­te wor­den proef­per­so­nen op een heel ge­struc­tu­reer­de wijze 'los­ge­la­ten' op de nieu­we in­ter­fa­ce. De ge­ge­vens die hier­uit voort­ko­men wor­den ge­a­na­ly­seerd en ge­ïn­ter­pre­teerd.
Wat is nu het re­sul­taat aan het eind van de­ze lan­ge weg? In ie­der ge­val de fun­da­men­ten van een nieuw sys­teem voor sa­men­wer­ken­de pro­fes­si­o­nals. Wat be­treft de nieu­we query in­ter­fa­ce zijn nog niet al­le doe­len ver­we­zen­lijkt. On­der an­de­re blijkt dat ge­brui­kers niet graag meer­de­re stap­pen in het zoek­proces wil­len zetten. Maar dat ver­rast niet: de ide­a­le query in­ter­fa­ce is een kwes­tie waar ze bij Google ook nog niet over uit­ge­praat zijn.